Gwaith Haearn Mynachlog Nedd

Bro Nedd

Lleoliad:

Gwaith Glan yr Afon, Heol Newydd, Mynachlog Nedd, Castell-nedd, SA10 7NH

Newidiwyd ein bywydau am byth gan Waith Haearn Mynachlog Nedd, un o bwerdai’r Chwyldro Diwydiannol.

 

Mae’n cynnwys tair heneb gofrestredig, gyda dwy o’r ffwrneisiau chwyth mwyaf a gorau sydd wedi goroesi o’r 18fed ganrif. Adeiladodd ei beirianwyr, y goreuon yn y byd, injanau trawst, locomotifau, a llongau haearn ager a hwyliau; dyma ‘grud y llongau haearn’ a’r lle cyntaf yng Nghymru i gael ei oleuo gan nwy.

 

Mae cynlluniau’r safle wedi’u cofrestru ar Raglen Cof y Byd UNESCO, ac roedd yn darparu pŵer ager ar gyfer llawer o weithfeydd pwysig yng Nghymru a Phrydain Fawr, ochr yn ochr ag allforio ar draws y byd. Bu o gymorth i sicrhau mai Cymru oedd y genedl ddiwydiannol gyntaf.

 

Mae yma gysylltiadau â James Watt, William Murdoch, Richard Trevithick, teulu Stephenson, Alfred Russel Wallace ac eraill. JT Price, un o’r meistri haearn, sylfaenodd y Gymdeithas Heddwch yn 1816 yn Llundain, ac ef oedd y llywydd cyntaf arni. Roedd teulu Price yn ddiddymwyr cynnar enwog, a nhw adeiladodd yr ysgol leol. Hyfforddwyd llawer o beirianwyr enwog yn y Gwaith Haearn, megis Syr Benjamin Baker, dylunydd Pont Forth, a David Thomas, tad y diwydiant haearn yn America.

 

Mae paneli gwybodaeth ar y safle yn esbonio’i threftadaeth a’i hanes naturiol, ac mae llwybrau natur yn arwain o’r safle i Gwmfelin, at raeadr hardd.

Tanysgrifio i’n Rhestr Bostio

Search