Mynachlog Nedd
Castell-nedd
Sefydlwyd Mynachlog Nedd gan y marchog Syr Richard de Grenville yn 1130, ac erbyn y 13eg ganrif, roedd yn un o abatai cyfoethocaf Cymru. Ond ni ddihangodd rhag y Chwyldro Diwydiannol; erbyn y 1730au roedd yr abaty wedi dod yn waith smeltio copr gyda ffwrneisi, gweithdai a llety i’r gweithwyr. Cliriwyd y gweddillion diwydiannol yn gynnar yn yr 20fed ganrif ac mae’r adfeilion yn dal i gael eu hystyried yn rhai o’r gweddillion mynachaidd mwyaf trawiadol yn Ne-ddwyrain Cymru.
Gwybodaeth allweddol i ymwelwyr:
Mae Abaty Nedd ar agor bob dydd rhwng 10am a 4pm drwy gydol y flwyddyn (1 Ebrill – 31 Mawrth), gyda’r mynediad olaf hanner awr cyn yr amser cau; mae’r safle ar gau ar 24, 25 a 26 Rhagfyr a’r 1 Ionawr. Mae mynediad yn rhad ac am ddim. Mae maes parcio bach tua 30 metr o’r fynedfa, er nad oes lle i lawer o geir yno ac nid oes mannau wedi’u neilltuo i’r anabl. Mae croeso i gŵn ar dennyn byr yn narnau llawer gwaelod y safle. Mae’r safle’n wastad ar y cyfan, gyda llwybrau graean, er y gall rhai darnau fod yn wlyb neu’n anwastad mewn tywydd gwael ac mae angen cymryd gofal o gwmpas waliau isel a grisiau difrodedig. Does dim toiledau ar y safle, ond gall ymwelwyr fynd i Archfarchnad Tesco gerllaw lle mae toiledau hygyrch, toiledau arferol a chyfleusterau newid cewynnau babi.