Wallace yng Nghastell-nedd

Oherwydd amgylchiadau tlawd teulu Wallace, nid oedd yn gallu parhau mewn addysg ffurfiol ac roedd yn rhaid iddo ddod o hyd i waith yn ifanc. Ar ôl amrywiaeth o swyddi yn Llundain a Henffordd, ymunodd Wallace â’i frawd William i weithio fel syrfëwr yng Nghastell-nedd ym 1841.

Fodd bynnag, nid oedd digon o waith bob amser i’r ddau frawd ac roedd llawer o amser hamdden gyda Wallace a ddefnyddiai i addysgu ei hun a datblygu diddordebau gwyddonol.

Er iddo dreulio pum mlynedd yn unig yng Nghwm Nedd, roedd yn adeg bwysig ac yn drobwynt yn ei oes yn ei farn ef. Mewn gwirionedd, awgrymodd Wallace ei hun mai ei gyfnod yng Nghastell-nedd a arweiniodd at ddatblygu ei ddiddordeb mewn natur a’r byd naturiol a’i wybodaeth amdanynt.

Ysgrifennodd Wallace yn ei fywgraffiad ‘My Life’

‘Ni allaf feddwl am unrhyw gwm mewn unrhyw ardal o’r un maint sy’n cynnwys cynifer o olygfeydd hardd a deniadol a chynifer o nodweddion diddorol arbennig â Chwm Nedd’.